Mezuzy ukryte w łódzkich domach. Zobacz, co kryją stare...

    Mezuzy ukryte w łódzkich domach. Zobacz, co kryją stare kamienice [ZDJĘCIA]

    Matylda Witkowska

    Dziennik Łódzki

    Aktualizacja:

    Dziennik Łódzki

    Aleksander Prugar i Helena Czernek odlewają ślady po mezuzach i tworzą z nich nowe
    1/6
    przejdź do galerii

    Aleksander Prugar i Helena Czernek odlewają ślady po mezuzach i tworzą z nich nowe ©Jarosław Kosmatka

    Warszawscy projektanci szukali mezuz i ich śladów wciąż znajdujących się w łódzkich domach. Znaleźli ich więcej niż w innych miastach. W niektórych wciąż tkwiły zwoje z modlitwami
    W futrynach drzwi starych łódzkich kamienic wciąż można znaleźć zostawione przez dawnych mieszkańców mezuzy z tekstami żydowskich modlitw. Trzeba tylko wiedzieć, gdzie ich szukać. Ich tropem tydzień temu ruszyła para warszawskich projektantów. Byli zdumieni tym, co w Łodzi odkryli.

    Modlitwa na drzwiach

    W tradycyjnych, żydowskich domach na futrynach drzwi wieszane są podłużne pudełeczka zawierające niewielki zwój pergaminu.
    Napisana jest na nim jedna z najważniejszych żydowskich modlitw - fragment Księgi Powtórzonego Prawa zaczynający się od słów "Słuchaj Izraelu, Pan jest naszym Bogiem, Panem jedynym". To są właśnie mezuzy. Wchodząc do mieszkania lub pokoju zwyczajowo się je dotyka oddając cześć pismu .

    Przed wojną w Łodzi mieszkało około 230 tysięcy Żydów. Na łódzkich drzwiach przymocowano więc kilkaset tysięcy mezuz. Zgodnie z tradycją, wyprowadzający się z mieszkania Żydzi powinni zabrać ze sobą mezuzę. W Łodzi nie wszyscy zdążyli, dlatego niezauważone mezuzy tkwią w futrynach od czasów II wojny światowej.

    Drugie życie mezuzy

    Tropem łódzkich mezuz i ich pozostałości ruszyli w ubiegły piątek projektanci ze studia Mi Polin - Helena Czernek i Aleksander Prugar. Wspólnie tworzą tzw. żydowski design, przekuwając tradycyjne religijne przedmioty na nowoczesną formę.

    Jednym z najbardziej znanych projektów Mi Polin jest "Mezuza z tego domu". Artyści podróżują po Polsce szukając na drzwiach starych domów śladów po tych przedmiotach. Potem za pomoca silikonu robią odcisk, odlewają jego kopię z brązu, grawerują adres i tworzą nową mezuzę. Kto chce, może do niej włożyć nowy zwój i zawiesić na swoich drzwiach. - Dzięki temu mezuza otrzymuje nowe życie, łącząc teraźniejszość z przeszłością - mówi Helena Czernek.

    Do tej pory stworzyli kilkanaście odlewów. Kupują je głównie z sentymentu mieszkający za granicą Żydzi o polskich korzeniach. Mając mezuzę z miasta przodków czują z nimi większą więź.

    Niedawno od jednej z klientek otrzymali zamówienie na odlew z Łodzi. W zeszły piątek ruszyli tym tropem.

    Zwój u introligatora

    Śladów po mezuzach należy szukać po prawej stronie drzwi, na wysokości oczu. To podłużny, ukośny ślad, skierowany górną częścią w stronę mieszkania. Czasem jest to wgłębienie lub ślady po gwoździach innym razem wypukłość albo blaszka pod którą wciąż kryje się zwój.

    W rejonie ulic Wschodniej i Rewolucji 1905 roku Czernek i Prugar znaleźli siedem śladów po mezuzach (jeden podwójny przy ul. Wschodniej 35) i aż dwie mezuzy z ukrytymi w środku pergaminami. - Wiemy, gdzie patrzeć i czego szukać - przyznaje Czernek.

    Jedną z pełnych mezuz artyści znaleźli na futrynie zakładu introligatorskiego przy ulicy Rewolucji 1905 r. 18. O tym, że pokryte farbą zgrubienie na drzwiach może być mezuzą pani Ewa Krzyżanowska, właścicielka zakładu dowiedziała się w piątek.

    - Odziedziczyłam zakład po ojcu, jest w rodzinie od 1967 roku. Przez te wszystkie lata nikt nie miał pojęcia, że coś wisi na drzwiach - mówi introligatorka. Mezuzę chce zachować jako pamiątkę i pokazywać turystom.

    Drugi zwój artyści wyciągnęli z bramy kamienicy przy ulicy. Wschodniej 34. Przykryty był kawałkiem zardzewiałego metalu. Chcą go oddać do konserwacji.

    Jak podkreśla Czernek, często zdarza się, że nieświadomi istnienia zwojów w drzwiach nowi mieszkańcy wyrzucają framugi na śmietnik, lub nie wiedząc co z nimi zrobić - palą. Tak zdarzyło się m.in. w Ostrołęce, gdzie zanim dotarło Mi Polin jedna z mieszkanek spaliła 10 mezuz nie wiedząc, co to jest.

    Jest to dla Żydów wręcz tragiczne. Dlatego twórcy Mi Polin apelują do łodzian aby przyjrzeli się swoim futrynom i jeśli znajdą mezuzy zawiadomili ich i nie wyrzucali zwojów.

    Znikające pamiątki

    Nie wiadomo ile śladów po mezuzach i ile zwojów kryją w sobie łódzkie kamienice. Jednak z każdym rokiem znikają przy okazji remontów.

    Wynikiem poszukiwań z zdziwiony jest Wojciech Szygendowski, wojewódzki konserwator zabytków w Łodzi. - Sam wielokrotnie szukałem mezuz. Ślady widziałem, ale i nigdy nie udało mi się w Łodzi znaleźć żadnej w całości - przyznaje.

    W Łodzi do tej pory kwestią liczenia i zabezpieczania mezuz poza warszawiakami nikt się nie zajmował. - Chwała im za to, że się mezuzami zajmują - mówi Szygendowski. - Muszą jednak pamiętać, że znalezione zwoje to zabytki i nie należą do nich. Najlepiej jeśli przekażą je gminie żydowskiej, a my potem zastanowimy się, jak je zakonserwować i gdzie umieścić - dodaje.

    Czytaj także

      Komentarze (24)

      Dodajesz komentarz jako: Gość

      Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

      Liczba znaków do wpisania:

      zaloguj się

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Piąta Mojżeszowa 6: 4 - 9

      gość (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 2

      Słuchaj Izraelu! Pan jest Bogiem naszym, Pan jedynie!
      Będziesz tedy miłował Pana, Boga swego, z całego serca swego i z całej duszy swojej, i z całej mocy swojej.
      Niechaj słowa te, które Ja ci...rozwiń całość

      Słuchaj Izraelu! Pan jest Bogiem naszym, Pan jedynie!
      Będziesz tedy miłował Pana, Boga swego, z całego serca swego i z całej duszy swojej, i z całej mocy swojej.
      Niechaj słowa te, które Ja ci dziś nakazuję, będą w twoim sercu.
      Będziesz je wpajał w twoich synów i będziesz o nich mówił, przebywając w swoim domu, idąc drogą, kładąc się i wstając.
      Przywiążesz je jako znak do swojej ręki i będą jako przepaska między twoimi oczyma.
      Wypiszesz je też na odrzwiach twojego domu i na twoich bramach.zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Nie na temat, ale temat : Bronimy Łodzi przed psim zakupieniem i wyniszczaniem drzew !

      Ocalmy drzewa w Łodzi ! (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 5 / 7

      Ocalmy resztki drzew w Łodzi przed szczynami psów i uwolnijmy miast od topienia nas w psim łajnie .

      Apeluję o wprowadzenie bardzo wysokich podatków dla posiadaczy psów- minimum 5 tysięcy zł...rozwiń całość

      Ocalmy resztki drzew w Łodzi przed szczynami psów i uwolnijmy miast od topienia nas w psim łajnie .

      Apeluję o wprowadzenie bardzo wysokich podatków dla posiadaczy psów- minimum 5 tysięcy zł rocznie. Miasto, ulice, trawniki, parki, każdy skrawek ziemi w Łodzi są zakupione. Wszędzie obrzydliwość psich odchodów ! Psi właściciele brzydzą się kup swoich psów i nie sprzątają ich. Dlaczego więc inni muszą na ich kupy patrzeć i wdeptywać oraz małe dzieci i biedne matki, które boją się, że biegnące swobodnie w parku dziecko wyląduje w kupie ? 5 tysiący rocznego podatku od każdego psa powinno ograniczyć populację kuporobów.
      Wokół mojego bloku rosło wiele pięknych drzew. Każde z drzew było obsikiwane trzy razy dnia przez 20 psów. Nie ma już drzew, bo powywracały się z powodu szczyn psich niszczących korzenie. Korzenie drzew przez psie siki zanikają. Po utracie korzeni drzewo za drzewem przewraca się. W parku także kolejne drzewa znikają, nie po złamaniu przez wiatr, lecz obalają się z braku korzeni. Nowe drzewa też nie rosną , bo są obszczywane 3xdnia przez psiska. Nie mają szans na zakorzenienie.
      Krzyczmy wspólnym głosem , aby miasto zaczęło bronić drzew przed psami i ich złymi właścicielami. Dla zieleni psi nadmiar jest zabójczy.
      NIE zapsieniu i zakupianiu miasta !
      NIE wyniszczaniu przez psie szczyny naszych współnych drzew !
      Żądam wysokich zaporowych podatków za psie doopy i to co zostawiają po sobie !
      Trzeba zmniejszyć ilość kupy. Zakończyć znikanie drzew w parkach, skwerach,na ulicach.zwiń


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Milosnicy psów bronmy się przed nazistami unijnymi.

      ja (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 1

      Apeluję o wprowadzenie wysokich kar za trucie ,podrzucanie im trutek, psów oraz innych naszych pupili przez ich śmiertelnych wrogów-mordercow płci męskiej najczęściej, za znęcanie się nad...rozwiń całość

      Apeluję o wprowadzenie wysokich kar za trucie ,podrzucanie im trutek, psów oraz innych naszych pupili przez ich śmiertelnych wrogów-mordercow płci męskiej najczęściej, za znęcanie się nad zwierzętami też włącznie z karami więzienia. Poza tym trzeba w mieście ograniczyć ilość wielkich, rozrośniętych , starych dzrzew, ktore w czasie huraganow i śnieżnej zimy stanowią śmiertelne niebezpieczeństwo dla przechodniów. Ponadto apeluję też o wynalezienie wreszcie jakiegoś ekologicznego środka do utylizacji psich odchodów.zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      brońmy się przed rewizjonizmem

      . (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 4

      jw.

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      fantastyczna inicjatywa

      koszmar (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 5 / 3

      A p. Szygendowski znowu zdziwiony.... lol


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      He he

      Lucynka (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 1

      I jakie zazdro, że sam nie znalazł :D

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      ???

      jaqubi (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 3 / 4

      Gdzie na Pomorskiej 18 jest zakład introligatorski???


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      mezuzy

      Ewa Krzyzanowska (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 4

      W artykule powstał błąd dotyczący adresu. Zakład Usług introligatorskich znajduje się przy ulicy Rewolucji 1905r. nr18 Mezuza pozostała na miejscu

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Pozdrawiam wszystkich antysemitów z miasta łodzi

      wasze sumienie (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 20 / 19

      Pozdrawiam wszystkich antysemitów z miasta łodzi!!! miłego popołudnia w mieście zbudowanym przez Żydów i Niemców, jak byście zapomnieli... a co Wasi dziadkowie robili w czasie wojny, tak przy okazji?


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Budowali, budowali

      aron (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 1

      obozy pracy dla Polaków geszefciarze.

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Holocaust business

      szechter (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 1

      Co robili? Bronili się przed zdrajcami żydkami.

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      w mieście zbudowanym przez Polaków

      goj (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 3 / 3

      za żydowskie, rosyjskie i niemieckie pieniądze.

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Byli zesłani na Sybir

      Łodzianin (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 4 / 3

      I wygonieni z własnych domów.

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      sumienie mam czyste

      łodzianin (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 14 / 11

      Ale nie swojej ziemi to tak jakbyś budował coś na ziemi sąsiada pod jego chwilową nieobecność.


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      bo nieużywane

      Łdz (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 14 / 1

      Budowali na swojej ziemi. Kupionej i zapłaconej.
      Budowali za zaborów i za wolnej Polski.
      Bo w Polsce było i jest wolno mieszkać obywatelom polskim narodowości niepolskiej. Żydom, Niemcom,...rozwiń całość

      Budowali na swojej ziemi. Kupionej i zapłaconej.
      Budowali za zaborów i za wolnej Polski.
      Bo w Polsce było i jest wolno mieszkać obywatelom polskim narodowości niepolskiej. Żydom, Niemcom, Białorusinom, czy Łemkom. zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Aleksander Prugar i Helena Czernek

      ciekawy goj (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 11 / 22

      Jestem ciekaw, jakie nazwiska mieli ich dziadkowie.


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      a co za różnica?

      ? (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 11 / 3

      Ciekaw jestem, czemu to dla ciebie takie ważne.

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      marianek

      marianek (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 9 / 3

      tam są mezuzy po moim dziadku

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Po prostu

      mietek (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 16 / 24

      Mają pomysł, jak zrobić biznes na sentymentach Żydów.

      Zdjęcie autora komentarza
      aaaa

      ...

      Zgłoś naruszenie treści / 23 / 38

      A prawdziwe nazwiska tych poszukiwaczy !!!???? przecież na zdjęciu widać jakiej nacji są !!!!


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      To żenujące dno

      ? (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 6 / 1

      A co jest złego w tym, że ktoś o żydowskich korzeniach chce ratować pozostałości jego kultury? Przecież to najnormalniejsza sprawa. Ty krzyża nie uratujesz? Ktoś się będzie zastanawiał nad twoim...rozwiń całość

      A co jest złego w tym, że ktoś o żydowskich korzeniach chce ratować pozostałości jego kultury? Przecież to najnormalniejsza sprawa. Ty krzyża nie uratujesz? Ktoś się będzie zastanawiał nad twoim nazwiskiem czy pochodzeniem?
      zwiń

      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Nie do końca to prawda,

      jb (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 17 / 17

      tylko ona ma semickie rysy


      Autor komentarza nie dodał zdjęcia
      Wystarczy sprawdzić, jakie nazwiska mieli ich pradziadkowie

      goj (gość)

      Zgłoś naruszenie treści / 7 / 11

      I wszystko będzie jasne. Ta nacja bardzo lubi zmieniać nazwiska.

      Najnowsze wiadomości

      Zobacz więcej

      Najczęściej czytane

      Polecamy

      Wideo