W ciągu 8 lat liczba rolników w Europie spadła o niemal 4 mln - alarmuje w najnowszym raporcie Europejski Trybunał Obrachunkowy.

W 2005 roku rolników w Europie było 14,5 mln, już w 2013 roku ta liczba spadła do 10,7 mln. W samej grupie młodych rolników w tym samym okresie liczba spadła z 3,3 mln do 2,3 mln. Podstawowy wniosek z z raportu Europejskiego Trybunału Obrachunkowego zaprezentowanego w Najwyższej Izbie Kontroli jest taki, że UE musi szybko poprawić sposób wspierania młodych rolników. - To sprawa najwyższej wagi, jeśli chcemy zapewnić trwałość rolnictwa w perspektywie wielu pokoleń – przekonuje Janusz Wojciechowski, polski członek ETO. 

 

Z nowego sprawozdania ETO wynika, że unijne wsparcie dla młodych rolników zbyt często opiera się na mało precyzyjnych założeniach - to jedno ze wskazań nowego raportu ETO. Brakuje określenia oczekiwanych rezultatów ani oddziaływania. Wsparcie, według kontrolerów, powinno być lepiej ukierunkowane, żeby skuteczniej nie przyczyniało się do wymiany pokoleń w rolnictwie.


Przeczytaj też: Jurgiel: Ziemię kupują wreszcie głównie rolnicy! [nasz wywiad z ministrem]

 

Wspomniana kontrola dotyczyła 4 państw UE, gdzie najwięcej środków kieruje się do młodych rolników, czyli  Francji, Hiszpanii, Polski i Włoszech. Jak podaje NIK, kontrolerzy stwierdzili istotne różnice w zarządzaniu płatnościami w ramach tzw. filaru I (25% premia do płatności bezpośrednich dla młodych rolników) i płatnościami w ramach tzw. filaru II mającymi na celu ułatwienie startu młodym rolnikom.

Jakie błędy wskazali kontrolerzy?


  • filar I - pomoc nie jest oparta na rzetelnej ocenie potrzeb, a jej cel nie odzwierciedla ogólnego celu, jakim jest wspieranie wymiany pokoleń. Nie zawsze trafia ona do tych młodych rolników, którzy jej potrzebują, a czasem jest udzielana gospodarstwom, w których młodzi rolnicy odgrywają jedynie niewielką rolę. Państwa członkowskie nie koordynują płatności w ramach filaru I ze wsparciem z filaru II. Pomoc jest udzielana w ustandaryzowanej formie i nie zaspokaja innych potrzeb poza zapewnieniem dodatkowych dochodów młodym rolnikom. Wspólne ramy monitorowania i oceny nie obejmują wskaźników rezultatu.

  • filar II, chociaż ogólnie opiera się ono na nieprecyzyjnej ocenie potrzeb, jego cele częściowo odzwierciedlają cel ogólny, jakim jest wspieranie wymiany pokoleń. Bardziej bezpośrednio odpowiada też ono na potrzeby młodych rolników w zakresie dostępu do gruntów, wiedzy i kapitału. Kwota pomocy jest ogólnie powiązana z potrzebami i modulowana w celu zachęcania do konkretnych działań (np. wprowadzenia metod rolnictwa ekologicznego czy inicjatyw służących oszczędzaniu wody lub energii). Biznesplany są użyteczne, ale ich jakość w skontrolowanych państwach członkowskich była zróżnicowana. Instytucje zarządzające nie zawsze stosowały procedury wyboru, które dawałyby priorytet najlepszym projektom.


Do 31 maja w ARiMR zarejestrowano 4112 wniosków złożonych w tegorocznym naborze przez młodych rolników.

 

- Skuteczne wsparcie dla młodych rolników jest sprawą najwyższej wagi, jeśli chcemy zapewnić trwałość rolnictwa w perspektywie wielu pokoleń - powiedział Janusz Wojciechowski, członek Europejskiego Trybunału Obrachunkowego odpowiedzialny za to sprawozdanie. - Trybunał znalazł jednak niewiele dowodów na potwierdzenie rezultatów tych działań oraz tego, czy rzeczywiście pomagały one młodym rolnikom. Było to spowodowane głównie niewystarczającym ukierunkowaniem działań i niską jakością wskaźników.

 


- Aby pomoc była skuteczniejsza, UE i państwa członkowskie muszą najpierw bardziej precyzyjnie określić, do kogo jest adresowana i jakie rezultaty ma przynieść, a następnie skoncentrować się na mierzeniu osiągniętych postępów - dodał Janusz Wojciechowski.

 

Trybunał zaleca, aby Komisja Europejska i państwa członkowskie:


  • poprawiły logikę interwencji, ulepszając ocenę potrzeb i tak określając cele, by odzwierciedlały one ogólny cel, jakim jest wsparcie wymiany pokoleń;

  • poprawiły ukierunkowanie działań dzięki ulepszonym systemom wyboru projektów i wykorzystaniu biznesplanów;

  • udoskonaliły monitorowanie i ocenę w oparciu o najlepsze praktyki wypracowane przez państwa członkowskie.

 


Liczba rolników zmniejszyła się we wszystkich grupach wiekowych, odsetek młodych rolników utrzymał się na stosunkowo stabilnym poziomie, nieznacznie przekraczającym 20%. Występują jednak znaczące różnice pod tym względem między państwami członkowskimi.

 

W latach 2007-2020 UE przyznała 9,6 mld euro na pomoc dla młodych rolników, co miało na celu zwiększenie konkurencyjności gospodarstw rolnych i zintensyfikowanie wymiany pokoleń w rolnictwie. Z uwzględnieniem współfinansowania przez państwa członkowskie działania z filaru II wspierającego rozpoczęcie działalności całkowita kwota wsparcia ze środków publicznych wynosi 18,3 mld euro. W latach 2007-2013 unijne wsparcie na rozpoczęcie działalności otrzymało prawie 200 tys. młodych rolników.

_______________________________

Sprawozdanie specjalne nr 10/2017 pt. „Unijne wsparcie dla młodych rolników powinno być lepiej ukierunkowane, tak aby zapewniało rzeczywisty wkład w wymianę pokoleń” jest dostępne na stronie internetowej Trybunału eca.europa.eu.

 

Źródło: NIK