Klub Miłośników Starych Tramwajów chce zachować pamiątki po...

    Klub Miłośników Starych Tramwajów chce zachować pamiątki po Litzmannstadt Getto. Szukają sponsorów

    Agnieszka Magnuszewska

    Dziennik Łódzki

    Dziennik Łódzki

    Haki podtrzymujące dawniej trakcję nie pełnią już tej funkcji
    1/2
    przejdź do galerii

    Haki podtrzymujące dawniej trakcję nie pełnią już tej funkcji ©Miłosz Wika

    Niewiele trzeba, żeby ocalić ślady po tramwaju kursującym w łódzkim getcie. Wystarczy zamontować pamiątkowe tabliczki.
    Śladów po tramwaju, który kursował po łódzkim getcie od września 1941 roku, właściwie już nie ma. Pozostały tylko niepozorne haki, które podtrzymywały trakcję tramwajową. Zachowały się one na sześciu budynkach na Marysinie. Mogą jednak zostać zdjęte podczas remontów elewacji lub termomodernizacji. Dlatego pojawił się pomysł, by podkreślić znaczenie tych oryginalnych pamiątek historii miasta.

    - Z Marysina znikają ostanie ślady po linii tramwajowej, która istniała w łódzkim getcie. Tory rozebrano po wojnie. Na niektórych budynkach zachowały się jednak haki do podwieszania trakcji. Doliczyłem się ich na elewacjach sześciu piętrowych domów przy ul. Marysińskiej (nr 37, 81, 97, 101, 86 i 25).

    Niedawno zniknęły one z dwóch posesji - mówi Miłosz Wika, rzecznik Zakładu Wodociągów i Kanalizacji, który wychował się na Bałutach. Budynek przy Marysińskiej 99 został wyremontowany, a przy ulicy Zagajnikowej 1 został rozebrany. Nie dziwę się, że właściciele nieruchomości przy okazji remontów usuwają ze ścian zbędne, zardzewiałe haki. Skąd niby mają wiedzieć, że to pozostałość z czasów getta.

    Te haki nie przypominają tych ozdobnych z centrum miasta. - Nie są one estetyczne, bo nie ma pod nimi szyldu. To zwykłe haki wbite w ścianę, bo miały być one tylko funkcjonalne - tłumaczy Wojciech Źródlak, kustosz z Muzeum Tradycji Niepodległościowych, który haki odnalazł na czterech budynkach przy ul. Marysińskiej (81, 86, 97, 101) oraz Organizacji Wolność i Niezawisłość 55/57.

    - Haki to ponoć jedyna pozostałość po tramwaju w getcie. Ponoć, bo prawdopodobnie tory z ulicy Marysińskiej (teren getta - red.) wykorzystano przy rozbudowie torowiska na ulicy Narutowicza w stronę rozgłośni Polskiego Radia.

    Według Miłosza Wiki warto podjąć próbę "ocalenia" haków, które są świadectwem próby przetrwania w niewyobrażalnie trudnych warunkach.

    - Łódzkie getto było pod wieloma względami wyjątkowe. Wyróżniał je choćby fakt całkowitej izolacji od reszty świata. Wyróżniał je też fakt zbudowania i funkcjonowania linii tramwajowej. Getto w Litzmannstadt było jedynym, w którym Żydzi mieli własne tramwajowe przedsiębiorstwo.

    W wagonach towarowych przewożono tony materiałów dla resortów produkujących na potrzeby niemieckiej armii i niemieckich firm - zaznacza Miłosz Wika. - Do getta ze stacji Radegast wwożono też opał i żywność, a w przeciwnym kierunku wszystko to co wytworzyli w resortach niewolnicy. Gdyby nie tramwaj, mieszkańcy getta musieliby przewozić to wszystko wozami, pewnie też przy użyciu siły własnych mięśni. Tak jak to było w przypadku transportu fekaliów.

    Transport osobowy uruchomiono w getcie w czerwcu 1942 roku. Tramwajami dowożono mieszkańców getta do pracy na Marysinie. - Co można zrobić z hakami w ścianach? Te choćby istniejące na komunalnych budynkach objąć ochroną, a w przypadku remontu prywatnych posesji, podjąć próbę przekazania ich do muzeum MPK, Historii Miasta Łodzi lub Centrum Dialogu - proponuje Miłosz Wika.

    Jednak według Bartosza Stępnia z Muzeum Komunikacji Miejskiej MPK-Łódź haki zdjęte ze ścian zginęłyby wśród innych, które znajdują się w zbiorach Klubu Miłośników Starych Tramwajów.

    - Zostałyby one wyrwane z kontekstu gdyby trafiły do muzeum - uważa Stępień. - Trzeba walczyć, by haki pozostały w oryginalnych miejscach. Warto byłoby powiesić przy nich pamiątkową tabliczkę.

    Taką opinię podziela Wojciech Źródlak, który należy do Klubu Miłośników Starych Tramwajów.

    - Warto byłoby oznaczyć haki białą ramką dookoła żeby wyróżniały się na tle elewacji, a pod spodem napisać, że to jedyna pozostałość po tramwaju w getcie. Potrzebne byłoby zaledwie sześć takich tabliczek, więc koszt takiego przedsięwzięcia to maksymalnie dwa tysiące złotych.

    Niestety, Klub Miłośników Starych Tramwajów wciąż boryka się z brakiem pieniędzy - podkreśla Wojciech Źródlak. - Dlatego jeśli znajdzie się osoba chętna do sfinansowania pamiątkowych tabliczek, nasz klub będzie służył mu pomocą merytoryczną.

    Czytaj treści premium w Dzienniku Łódzkim Plus

    Nielimitowany dostęp do wszystkich treści, bez inwazyjnych reklam.

    Komentarze (13)

    Dodajesz komentarz jako: Gość

    Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

    Liczba znaków do wpisania:

    zaloguj się

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    spokój

    Kumishi (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 5 / 2

    Dajcie tym ludziom odejść. Zostawcie przeszłość. Nie zbawi tego miasta. W imię czego te wszystkie gesty? W czym ich treść?

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Haki haki

    Kapitan hak (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 3 / 2

    Pełno takich haków jest na Piotrkowskiej, Struga i wielu innych. Kamieniarz nie nadążyłby z produkcją tabliczek do każdego.

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Kamyk. Z Jeleniej Góry

    Pan wie kto po nim stąpał (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 8 / 2

    Hak w murze. Historyczny hak.
    To na tym haku Rozencwajgowa wieszała galoty po praniu.

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Czas zacząć chronić polskie pamiątki

    w Łodzi (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 7 / 6

    Jak chce się wydębić trochę kasy od miasta na żydowskie pierdoły i pamięć o tym co było, a nie jest, to zaczynają się takie artykuły w DŁ przypominające żydowskie stęki,jęki i zawodzenia o...rozwiń całość

    Jak chce się wydębić trochę kasy od miasta na żydowskie pierdoły i pamięć o tym co było, a nie jest, to zaczynają się takie artykuły w DŁ przypominające żydowskie stęki,jęki i zawodzenia o "ocaleniu" haków, a być może niedługo gwoździ, śrubek i pinesek.

    Czas zacząć chronić polskie pamiątki w Łodzi.

    Proponuję zająć się domem przy ul.Wschodniej 50, gdzie mieszkał polski laureat nagrody Nobla - Władysław Reymont i stworzyć w tym miejscu izbę pamięci.
    Pamiątki dotyczące jego twórczości w Łodzi, na pewno się znajdą, a turyści chętnie odwiedzą takie miejsce w centrum miasta.
    Obecnie poza tablicą upamiętniającą na budynku, reszta to tragedia i wizytówka władz miasta - jak nie należy dbać o historię Łodzi.

    zwiń


    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    A nie chronimy?

    Reymont (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 7 / 3

    Na placu Reymonta jest pomnik upamiętniający ...Reymonta.
    Mamy muzea regionalne i nie tylko. A na Wschodniej 50 proponuję odtworzyć latrynę do której chadzał nasz Mistrz. Jest to równie...rozwiń całość

    Na placu Reymonta jest pomnik upamiętniający ...Reymonta.
    Mamy muzea regionalne i nie tylko. A na Wschodniej 50 proponuję odtworzyć latrynę do której chadzał nasz Mistrz. Jest to równie bezsensowne jak upamiętnianie haków od trakcji elektrycznej.

    Tak przy okazji: pomysł pochodzi ze środowiska miłośników tramwajów. To są wariaci. Przesympatyczni, ale wariaci. I to oni chcą upamiętnić linię tramwajową z getta.

    A jeśli chodzi o ślady po łódzkich Żydach, to wystarczy zobaczyć jak koszmarnie zapuszczony jest cmentarz żydowski. Tak o niego dbamy. :-)
    zwiń


    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Dom na Wschodniej 50

    to zabytek chroniony prawem (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 7 / 3

    Postawiony 20-ścia lat temu na placu Reymonta pomnik upamiętniający Reymonta,czy Kufer Reymonta na Piotrkowskiej 137, a przeszło 100-letnia - twoim zdaniem latryna Reymonta do której chadzał i...rozwiń całość

    Postawiony 20-ścia lat temu na placu Reymonta pomnik upamiętniający Reymonta,czy Kufer Reymonta na Piotrkowskiej 137, a przeszło 100-letnia - twoim zdaniem latryna Reymonta do której chadzał i rozmyślał, to jednak nie to samo.
    Dom na Wschodniej 50 jest zabytkiem, w którym mieszkał i tworzył noblista, a który podlega ochronie państwowej ( USTAWA z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami Art. 6. pkt.1.)

    W 16. dzielnicy Paryża na ulicy rue Raynouard 47 znajduje się dom Balzaca, a właściwie mieszkanie, w którym tworzył ledwie 7lat i nikt z paryżan nie nazywa tego latryną...wręcz przeciwnie, są z tego powodu dumni, a miejsce chętnie odwiedzane przez turystów.

    Po twoim rozumowaniu widać, że rodzice się nie przyłożyli, i masz w d...pie historię swojego miasta i narodu - współczuję..
    Może i masz coś z patrioty, ale idioty - pożytecznego...?
    zwiń


    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Ironii

    nie załapiesz (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 2 / 3

    Nawet jak cię w du.pę kopnie?

    A Reymont, czy Rozencwajg, jeśli mieszkali w tym domu, to musieli biegać do latryny, bo wtedy to była jedyna opcja.
    Skoro nie rozumiesz tej prostej rzeczy, to...rozwiń całość

    Nawet jak cię w du.pę kopnie?

    A Reymont, czy Rozencwajg, jeśli mieszkali w tym domu, to musieli biegać do latryny, bo wtedy to była jedyna opcja.
    Skoro nie rozumiesz tej prostej rzeczy, to współczuję.

    Aha, zamiast cytować daty uchwalenia ustaw lepiej popracuj nad językiem polskim, bo pisanie ci nie idzie.
    zwiń

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    zabytek chroniony...

    Kumishi (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 3 / 1

    może "dom Reymonta" chroni prawo. ale nie wy. jako łodzianie macie go w głębokim poważaniu. z jakiegoś powodu przecież tak obrzydliwie wygląda.

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    wariat? czy

    miłośnik tramwajów? (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 2 / 4

    jeśli porównujesz haki trakcji elektrycznej do naszego Mistrza Reymonta, a latrynę po nim z koszmarnie zapuszczonym cmentarzem żydowskim to zadziwiasz logiką kojarzenia podobieństw - współczuję...rozwiń całość

    jeśli porównujesz haki trakcji elektrycznej do naszego Mistrza Reymonta, a latrynę po nim z koszmarnie zapuszczonym cmentarzem żydowskim to zadziwiasz logiką kojarzenia podobieństw - współczuję twoim bliskim.zwiń


    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Cyklista

    bo nie Żyd (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 3 / 1

    Jeżeli ty porównania tam, gdzie ich nie ma to współczuję tobie.

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Krewni PO znów mają zarobić?

    Bałuty (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 10 / 6

    „Potrzebne byłoby zaledwie sześć takich tabliczek, więc koszt takiego przedsięwzięcia to maksymalnie dwa tysiące złotych.”
    Już widzę, że znów ktoś z krewnych i znajomych Królika musi pilnie...rozwiń całość

    „Potrzebne byłoby zaledwie sześć takich tabliczek, więc koszt takiego przedsięwzięcia to maksymalnie dwa tysiące złotych.”
    Już widzę, że znów ktoś z krewnych i znajomych Królika musi pilnie zarobić. Wykonanie 6 tabliczek po 300 zł/sztuka?

    Firma „Moks i Nuta – Blacharstwo i Wulkanizacja” może zrobić takie tabliczki po 60 zł/szt. Byleby dostała takie zlecenia.
    Może być nawet od Platformy Obywatelskiej.
    Potem Miasto zakupi je od Platformy po 330 zł.
    Rączka rączkę myje.
    zwiń

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Paranoja

    ŁodzianinPK (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 15 / 3

    Na litość Boga nie głupiejmy. Ostatnio przeczytałem książkę " Biedni ludzie z miasta Łodzi" - opowiadającą o życiu w łódzkim getcie. Żałuje, że tak na prawdę niewiele jest znaków tamtych...rozwiń całość

    Na litość Boga nie głupiejmy. Ostatnio przeczytałem książkę " Biedni ludzie z miasta Łodzi" - opowiadającą o życiu w łódzkim getcie. Żałuje, że tak na prawdę niewiele jest znaków tamtych koszmarnych czasów. Nie mniej jednak nie litujmy się nad każdym w bitym gwoździem w tamtych czasach. Już widzę i słyszę słowa przewodnika a teraz proszę państwa patrzymy w górę o tam, tam ...widzimy hak. A tu pod nóżkami leży gwoździk, który zgubił Abraham jak szedł do pracy....zwiń

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    A tam ocalić pamiątki, idźcie na całego

    jb (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 14 / 5

    i otwórzcie getto od nowa!

    Najnowsze wiadomości

    Zobacz więcej

    Najczęściej czytane

    Polecamy

    Wideo